Olej w kompresorze tłokowym smaruje elementy ruchome sprężarki, odprowadza ciepło i uszczelnia przestrzeń między tłokiem a ścianką cylindra. Zaniedbanie jego wymiany prowadzi do przyspieszonego zużycia pierścieni tłokowych, spadku wydajności i w skrajnym przypadku do zatarcia jednostki sprężającej. Częstotliwość wymiany zależy od kilku zmiennych, od rodzaju oleju po intensywność eksploatacji, dlatego jedna uniwersalna liczba godzin sprawdza się rzadko. Od czego więc zależy właściwy interwał wymiany i jak go ustalić dla konkretnego urządzenia?

Co ile godzin pracy wymienia się olej w kompresorze tłokowym?

W kompresorze tłokowym olej wymienia się najczęściej co 200 do 500 godzin pracy, a dokładny interwał zależy od modelu i rodzaju zastosowanego środka smarnego. Producenci podają tę wartość w instrukcji obsługi i to ona jest punktem odniesienia, a nie ogólny przelicznik przenoszony z innego urządzenia. Wiele mniejszych sprężarek warsztatowych osiąga zalecany przebieg olejowy szybciej, niż wynikałoby to z kalendarza, bo pracują krótkimi, intensywnymi cyklami pod dużym obciążeniem. Z tego powodu liczenie samych godzin pracy licznikiem motogodzin daje pewniejszy obraz niż odmierzanie kolejnych miesięcy od zakupu.

Pierwsza wymiana po zakupie lub po większym remoncie jednostki sprężającej następuje wcześniej niż kolejne, zwykle już po 50 do 100 godzinach. Docieranie nowych elementów uwalnia do oleju drobne opiłki metalu, które trzeba usunąć razem ze zużytym środkiem, zanim zaczną działać jak pasta ścierna. Pominięcie tej pierwszej, wczesnej wymiany skraca żywotność pierścieni i gładzi cylindra na całe dalsze użytkowanie sprężarki. Dopiero po tym docieraniu urządzenie przechodzi na standardowy, dłuższy interwał podany przez producenta.

Jakie czynniki skracają interwał wymiany oleju?

Interwał wymiany skracają przede wszystkim wysoka temperatura pracy, zapylenie otoczenia i częste sprężanie do maksymalnego ciśnienia. Praca w gorącym, słabo wentylowanym pomieszczeniu przyspiesza utlenianie oleju i jego rozkład termiczny, przez co środek szybciej traci właściwości smarne. Duże zapylenie warsztatu oznacza więcej zanieczyszczeń przedostających się do sprężarki przez filtr ssący, a te osiadają w oleju i zwiększają jego ścieralność. W takich warunkach nawet dobry olej mineralny trzeba wymieniać bliżej dolnej granicy zalecanego zakresu godzinowego.

Znaczenie ma również cykl pracy sprężarki, czyli stosunek czasu sprężania do czasu postoju. Urządzenie pracujące niemal bez przerwy nagrzewa olej mocniej i utrzymuje go w wysokiej temperaturze dłużej niż sprzęt uruchamiany dorywczo na kilka minut. Kondensat wody, który zbiera się w skrzyni korbowej podczas sprężania wilgotnego powietrza, dodatkowo emulguje z olejem i pogarsza smarowanie. Dlatego dwa identyczne kompresory eksploatowane w różnych warunkach mogą wymagać wymiany oleju w zupełnie odmiennych odstępach czasu.

Jaki olej stosować i czy typ wpływa na częstotliwość wymiany?

Do kompresorów tłokowych stosuje się dedykowane oleje sprężarkowe, a nie zwykły olej silnikowy, który zawiera dodatki nieprzystosowane do warunków panujących w sprężarce. Typ oleju bezpośrednio przekłada się na częstotliwość wymiany, bo oleje syntetyczne znacznie dłużej utrzymują stabilne parametry niż mineralne. Olej mineralny w wielu zastosowaniach wymienia się co 200 do 300 godzin, podczas gdy dobry olej syntetyczny bywa przewidziany nawet na 500 do 1000 godzin pracy. Wybór między nimi to kompromis między ceną jednorazowego zakupu a częstotliwością obsługi i całkowitym kosztem eksploatacji.

Klasę lepkości i rodzaj oleju dobiera się zgodnie z zaleceniem producenta danej sprężarki, ponieważ nieodpowiednia lepkość pogarsza smarowanie i podnosi temperaturę pracy. Zbyt rzadki olej tworzy zbyt cienki film na gładzi cylindra, a zbyt gęsty zwiększa opory ruchu i obciąża silnik. Mieszanie oleju mineralnego z syntetycznym przy dolewkach jest ryzykowne, bo może prowadzić do wytrącania się osadów i utraty właściwości smarnych. Przy zmianie typu oleju na inny najbezpieczniej jest opróżnić układ w całości, zamiast uzupełniać stary środek nowym. Dobierając sprzęt i akcesoria warto od początku sprawdzić wymagania konkretnych modeli, a szeroki wybór sprężarek dostępny jest między innymi w kategorii https://www.bricoman.pl/produkty/warsztat/pneumatyka/kompresory/.

Jak rozpoznać, że olej nadaje się do wymiany przed upływem interwału?

Zużyty olej rozpoznaje się po zmianie barwy, konsystencji i zapachu, a te objawy potrafią wyprzedzić kalendarzowy termin wymiany. Świeży olej sprężarkowy jest przejrzysty i jednolity, natomiast środek nadający się do wymiany ciemnieje, mętnieje lub zawiera widoczne drobiny zanieczyszczeń. Mleczne, jasne zabarwienie sygnalizuje obecność wody, która dostała się do skrzyni korbowej razem z kondensatem sprężanego powietrza. Wyczuwalny zapach spalenizny świadczy o przegrzewaniu i rozkładzie termicznym, co oznacza, że olej utracił już właściwości smarne.

Poziom oleju kontroluje się na wziernik lub bagnetem przy wyłączonym i wystudzonym urządzeniu, zawsze na równym podłożu. Spadek poziomu między kolejnymi kontrolami wskazuje na ubytek, który wymaga uzupełnienia tym samym rodzajem oleju, a nie dolewki przypadkowego środka. Jeżeli poziom rośnie bez dolewania, prawdopodobnie do skrzyni korbowej przedostaje się kondensat, co przy wilgotnym powietrzu jest częstą przyczyną rozcieńczenia oleju. Regularna, choćby cotygodniowa kontrola wzrokowa pozwala wychwycić problem, zanim doprowadzi on do uszkodzenia jednostki sprężającej.

Artykuł sponsorowany